ชื่อร้านที่คุณคิดมากับมือ อาจไม่ใช่ของคุณ ถ้ายังไม่จด! เล่าเรื่องจดเครื่องหมายการค้า ทั้งในไทยและต่างประเทศ แบบภาษาชาวบ้าน

เรื่องนี้ใกล้ตัวกว่าที่คิด

ลองนึกภาพตามนะ คุณเปิดร้านชานมไข่มุกเล็กๆ หน้าปากซอย ชื่อร้านคิดเองตอนนั่งกินข้าวเย็นกับที่บ้าน ขายไปขายมาคนเริ่มติด มีคนมาถ่ายรีวิวลงโซเชียล ยอดขายดีขึ้นเรื่อยๆ แล้ววันหนึ่งก็มีจดหมายจากสำนักงานทนายส่งมาถึงร้าน บอกว่าชื่อร้านของคุณ “ละเมิดเครื่องหมายการค้า” ของเขา

อ้าว ชื่อนี้เราคิดเองแท้ๆ แล้วเขามาจากไหน? คำตอบสั้นมาก เขาไปยื่นจดไว้ก่อนเรา

กฎหมายเครื่องหมายการค้าของไทยยึดหลัก ใครยื่นก่อน ได้ก่อน ต่อให้คุณใช้ชื่อนั้นมาห้าปีสิบปี ถ้าไม่ได้จดไว้ก็แทบไม่มีน้ำหนัก จะไปสู้เอาสิทธิ์คืนทีหลังก็ทำได้ แต่ทั้งเสียเวลา เสียเงิน และเสียสุขภาพจิตมากกว่าจดเองตั้งแต่แรกหลายเท่า

อีกเรื่องที่คนเข้าใจผิดกันเยอะ คือคิดว่าจดที่ไทยแล้วจะคุ้มครองไปทั่วโลก ไม่ใช่นะ ทะเบียนไทยคุ้มครองแค่ในไทย ถ้าวันหนึ่งคุณส่งของไปขายจีน เวียดนาม หรือเปิดร้านบนแพลตฟอร์มต่างประเทศ ก็ต้องไปจดที่ประเทศนั้นด้วย

ถ้ายังรู้สึกว่าเรื่องนี้ไกลตัว ลองดูตัวเลขนี้ ครึ่งแรกของปี 2569 มีคนยื่นขอจดทรัพย์สินทางปัญญาในไทยกว่า 38,000 คำขอ และเครื่องหมายการค้าคือประเภทที่คนยื่นมากที่สุด พูดง่ายๆ คือคู่แข่งของคุณก็กำลังจดอยู่เหมือนกัน

จดในไทยทำยังไง? 6 ขั้น ไม่ได้ยากอย่างที่กลัว

ทุกขั้นตอนอยู่ที่กรมทรัพย์สินทางปัญญา จะไปยื่นที่กรมฯ เอง ไปที่พาณิชย์จังหวัดใกล้บ้าน หรือใส่เสื้อยืดนั่งยื่นออนไลน์จากโซฟาผ่านระบบ e-Trademark ก็ได้ ขอแค่สมัครใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ DIP-CA ไว้ก่อน

1. ค้นก่อนว่ามีใครใช้ชื่อนี้ไปหรือยัง เข้าไปค้นในฐานข้อมูลของกรมฯ ตอนนี้อัปโหลดรูปโลโก้เพื่อหาของที่หน้าตาคล้ายกันได้ด้วย ขั้นนี้อย่าข้ามเด็ดขาด เพราะช่วยประหยัดเงินได้มากที่สุด
2. ยื่นคำขอ บอกให้ชัดว่าจะใช้กับสินค้าหรือบริการอะไร เลือกจำพวกให้ถูก แล้วจ่ายค่าคำขอ
3. รอนายทะเบียนตรวจ ถ้าเจ้าหน้าที่เห็นว่าตรงไหนต้องแก้ จะมีหนังสือแจ้งมาให้ตอบ
4. ประกาศโฆษณา 60 วัน เหมือนประกาศให้ทั้งประเทศรู้ว่าคุณขอจดชื่อนี้ ใครคิดว่าไปทับของเขา ก็ยื่นคัดค้านได้ในช่วงนี้
5. จ่ายค่ารับจดทะเบียนภายใน 60 วัน ขั้นนี้คนพลาดกันเยอะ ถ้าลืมจ่าย ที่รอมาเป็นปีถือว่าจบ ต้องเริ่มใหม่หมด
6. รับใบสำคัญการจดทะเบียน เรียบร้อย ชื่อนี้เป็นของคุณ 10 ปี และต่ออายุได้ทีละ 10 ปีไปเรื่อยๆ

ตั้งแต่ยื่นจนได้ทะเบียน โดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 12–15 เดือน

ก่อนกดยื่น เตรียมของพวกนี้ให้ครบ

เอกสารครบตั้งแต่รอบแรก ก็ไม่โดนสั่งแก้ ไม่ต้องเสียเวลาไปๆ กลับๆ ไล่เช็กทีละข้อได้เลย

• โลโก้หรือชื่อแบรนด์ ไฟล์ต้องคมชัด ขนาดไม่เกิน 5×5 ซม. และคิดให้ดีว่าจะจดแบบมีสีหรือขาวดำ
• คำอ่านและคำแปล ต้องมีถ้าชื่อเป็นภาษาต่างประเทศ หรือเป็นคำที่คุณตั้งขึ้นมาเอง
• รายการสินค้าหรือบริการ ยิ่งเจาะจงยิ่งดี เขียนว่า “ชานมไข่มุก” ไม่ใช่แค่ “เครื่องดื่ม”
• บัตรประชาชน กรณียื่นในนามตัวเอง (ชาวต่างชาติใช้หนังสือเดินทาง)
• หนังสือรับรองบริษัท อายุไม่เกิน 6 เดือน กรณียื่นในนามนิติบุคคล
• หนังสือมอบอำนาจ ติดอากรแสตมป์ 30 บาท ถ้าให้ตัวแทนหรือสำนักงานกฎหมายยื่นแทน
• สำเนาคำขอที่ยื่นต่างประเทศ ถ้าเคยยื่นที่ประเทศอื่นมาก่อนไม่เกิน 6 เดือน แล้วอยากขอนับวันยื่นย้อนหลัง

อีกนิดหนึ่ง เอกสารที่เป็นภาษาต่างประเทศต้องแนบคำแปลไทยไปด้วย ส่วนหนังสือมอบอำนาจที่เซ็นในต่างประเทศ ต้องให้โนตารีปับลิกหรือสถานทูตไทยรับรองก่อน

ค่าใช้จ่ายเท่าไหร่? บอกเลยว่าถูกกว่ามือถือเครื่องใหม่

หลายคนเข้าใจว่าจ่ายเป็นรายแบรนด์ จริงๆ แล้วกรมฯ คิดเงินตาม จำนวนรายการสินค้าในแต่ละจำพวก

ค่าคำขอ (จ่ายตอนยื่น): ถ้ามี 1–5 รายการต่อจำพวก จ่ายรายการละ 1,000 บาท ถ้าตั้งแต่ 6 รายการต่อจำพวกขึ้นไป จ่ายเหมา 9,000 บาท

ค่ารับจดทะเบียน (จ่ายตอนผ่าน): ถ้ามี 1–5 รายการต่อจำพวก จ่ายรายการละ 600 บาท ถ้าตั้งแต่ 6 รายการต่อจำพวกขึ้นไป จ่ายเหมา 5,400 บาท

ค่าต่ออายุ (ทุก 10 ปี): ถ้ามี 1–5 รายการต่อจำพวก จ่ายรายการละ 2,000 บาท ถ้าตั้งแต่ 6 รายการต่อจำพวกขึ้นไป จ่ายเหมา 18,000 บาท

อีกจุดที่ควรใช้ให้คุ้ม พอเกิน 5 รายการไปแล้ว จะใส่ 6 หรือ 30 รายการก็จ่ายเหมาเท่าเดิม เพราะฉะนั้นใส่สินค้าที่คิดว่าจะขายในอนาคตไว้ด้วยเลยก็ไม่เสียหาย

ราคานี้ยังไม่รวมค่าดำเนินการรายการละ 3000 บาท

อยากขายไปต่างประเทศ? เลือกได้ 2 ทาง

ไทยเข้าร่วมระบบมาดริดมาตั้งแต่ปี 2560 แปลว่าคุณยื่นคำขอฉบับเดียวผ่านกรมทรัพย์สินทางปัญญา แล้วติ๊กเลือกประเทศที่อยากได้ความคุ้มครองได้เลย คล้ายสั่งข้าวชุดทีเดียวจบ ไม่ต้องไล่สั่งทีละจาน

ทางที่ 1: ระบบมาดริด ต้องมีคำขอในไทยก่อน ยื่นชุดเดียวเป็นภาษาอังกฤษ จ่ายเงินรอบเดียว และไม่ต้องมีตัวแทนในต่างประเทศ เว้นแต่โดนปฏิเสธ ค่าใช้จ่ายคือค่าพื้นฐาน WIPO 653 ฟรังก์สวิส (ขาวดำ) หรือ 903 ฟรังก์สวิส (สี) บวกค่าธรรมเนียมของแต่ละประเทศ จุดที่ต้องระวังคือ 5 ปีแรกจะผูกอยู่กับคำขอในไทย ถ้าที่ไทยล้ม ต่างประเทศก็ล้มตามหมด ทางนี้เหมาะกับคนที่อยากจดหลายประเทศพร้อมกัน ด้วยสินค้าชุดเดียวกัน

ทางที่ 2: ยื่นตรงทีละประเทศ ไม่ต้องมีคำขอในไทยก่อน แต่ต้องยื่นแยก แยกภาษา แยกแบบฟอร์ม ทุกประเทศ และส่วนใหญ่ต้องมีตัวแทนในต่างประเทศ ค่าใช้จ่ายคือค่าธรรมเนียมรัฐบวกค่าตัวแทนของทุกประเทศ ข้อดีคือแต่ละประเทศแยกขาดกัน ประเทศหนึ่งมีปัญหาก็ไม่กระทบประเทศอื่น ทางนี้เหมาะกับคนที่จดแค่ประเทศเดียว หรือต้องปรับรายการสินค้าให้เข้ากับแต่ละตลาด

ตลาดที่คนไทยชอบไปบุก ทั้งจีน ญี่ปุ่น เวียดนาม สหรัฐฯ และสหภาพยุโรป อยู่ในระบบมาดริดครบหมดแล้ว

อีกข้อที่ควรรู้ไว้ คือ สิทธิ์จองคิว 6 เดือน พอยื่นที่ไทยแล้ว ถ้าตามไปยื่นต่างประเทศภายใน 6 เดือน คุณขอให้นับวันยื่นย้อนไปเท่ากับวันที่ยื่นในไทยได้ ใครแอบไปจดตัดหน้าในช่วงนั้นก็ต้องหลีกทางให้คุณ

8 เรื่องที่เจ้าของแบรนด์พลาดกันบ่อย

• ไม่ค้นก่อนยื่น พอโดนปฏิเสธเพราะไปซ้ำคนอื่น ค่าคำขอที่จ่ายไปก็ไม่ได้คืน
• ตั้งชื่อที่บอกคุณสมบัติตรงๆ อย่าง “อร่อยดี” “สดใหม่” หรือใช้ชื่อจังหวัด มักไม่ผ่าน เพราะไม่มีลักษณะเฉพาะตัว
• เขียนรายการสินค้ากว้างเกินไป ไทยไม่รับแบบเหมาทั้งจำพวก ต้องเขียนแยกเป็นรายการ
• จดแค่โลโก้ แต่ใช้ชื่อเปล่าๆ ด้วย ถ้าใช้ทั้งสองแบบจริงๆ ควรพิจารณาจดแยกกัน
• เอาแบรนด์ไปให้โรงงานต่างประเทศดูก่อนจด โดยเฉพาะที่จีน เคสโดนแย่งจดชื่อมีให้เห็นบ่อยมาก
• ลืมจ่ายค่ารับจดภายใน 60 วัน รอมาทั้งปี แต่พังได้ในวันเดียว
• ลืมต่ออายุ ยื่นต่อได้ตั้งแต่ 90 วันก่อนหมดอายุ หรือในช่วงผ่อนผัน 6 เดือนหลังหมดอายุ แต่ต้องจ่ายเพิ่ม
• จดแล้วไม่ใช้ ถ้าไม่ได้ใช้ติดต่อกัน 3 ปี อาจโดนคนอื่นขอเพิกถอนได้

สรุปแบบสั้นที่สุด

ชื่อแบรนด์เป็นของมีค่าชิ้นหนึ่งของธุรกิจ ถึงจะจับต้องไม่ได้ก็ตาม จ่ายหลักพันวันนี้ ยังดีกว่าไปจ่ายหลักแสนตอนต้องขึ้นศาลทีหลัง เริ่มจากค้นชื่อ เตรียมเอกสาร ยื่นในไทย แล้วถ้าจะไปต่างประเทศ ก็ยื่นตามไปภายใน 6 เดือน

ถ้าไม่อยากนั่งปวดหัวเอง ทีมเราช่วยได้ตั้งแต่ค้นชื่อ เขียนรายการสินค้า ยื่นคำขอ ตอบหนังสือนายทะเบียน วางแผนจดต่างประเทศ ไปจนถึงคอยเตือนตอนใกล้ถึงวันต่ออายุ

#จดเครื่องหมายการค้า #จดทะเบียนแบรนด์ #เครื่องหมายการค้า #ทรัพย์สินทางปัญญา #จดเครื่องหมายการค้าต่างประเทศ #ระบบมาดริด #MadridProtocol #Trademark #สร้างแบรนด์ #SME #ธุรกิจออนไลน์ #ส่งออก #กรมทรัพย์สินทางปัญญา

ติดต่อเรา

เบอร์โทร +666166151662

Line: +6686 996 1599

Instagram: wongsudalegalopinion

WeChat: wongsudasupaporn

WhatsApp: wongsudasupaporn

LINE Official Account: @944ngxes